Jeszcze niedawno nikt nie zastanawiał się, do kogo tak naprawdę należy estakada w Chorzowie. Była po prostu częścią codziennej trasy – dla mieszkańców miasta, ale też dla kierowców z całej aglomeracji. Łączyła, ułatwiała przejazd, była wygodnym skrótem. W praktyce – wspólną infrastrukturą całego regionu.
Dziś, gdy pojawiły się poważne problemy techniczne i konieczność kosztownych decyzji, perspektywa nagle się zmieniła. Estakada przestała być „nasza”, a zaczęła być problemem jednego miasta – tego, w którego granicach się znajduje.
Tymczasem coraz wyraźniej widać, że to nie jest odosobniony przypadek.
Podobna sytuacja rozwija się w Sosnowcu, gdzie estakada w ciągu drogi krajowej nr 94 znajduje się w złym stanie technicznym. Władze miasta otwarcie mówią o konieczności jej gruntownej modernizacji, a nawet całkowitej rozbiórki i budowy od podstaw. Szacowany koszt inwestycji sięga około 200 milionów złotych – kwoty, która dla miejskiego budżetu stanowi ogromne, często trudne do udźwignięcia obciążenie.
Prezydent Sosnowca, Arkadiusz Chęciński, nie ukrywa, że sytuacja jest poważna. Zwraca uwagę, że przypadki takie jak w Chorzowie czy Sosnowcu mogą pojawiać się w kolejnych miastach. Wiele obiektów tego typu powstało kilkadziesiąt lat temu i dziś zbliża się do granicy swojej trwałości technicznej, co oznacza, że podobne problemy mogą wkrótce dotknąć znacznie większej liczby samorządów.
Dlatego coraz głośniej pojawia się postulat stworzenia specjalnego funduszu na poziomie państwa, który wspierałby samorządy w modernizacji kluczowej infrastruktury drogowej. Chodzi o obiekty, które formalnie należą do miast, ale w praktyce obsługują ruch całych regionów i mają znaczenie znacznie wykraczające poza lokalny układ drogowy.
Bo właśnie tu pojawia się zasadniczy problem.
Estakady, wiadukty i główne arterie komunikacyjne od lat funkcjonują jako element wspólnej sieci. Korzystają z nich mieszkańcy wielu miast, często nawet nie zdając sobie sprawy, w czyich granicach administracyjnych się znajdują. Jednak w momencie kryzysu odpowiedzialność – i koszty – pozostają po stronie jednego samorządu, który zostaje z problemem o skali regionalnej, ale z budżetem lokalnym.
Sytuacja w Chorzowie i Sosnowcu może być sygnałem ostrzegawczym dla całego kraju. Bez systemowych rozwiązań kolejne miasta mogą stanąć przed podobnym dylematem: jak sfinansować inwestycje, których znaczenie wykracza daleko poza ich możliwości finansowe.
Dyskusja o estakadach przestaje więc być wyłącznie tematem technicznym. Coraz bardziej dotyczy zasad – tego, czy infrastruktura o znaczeniu regionalnym powinna być utrzymywana wyłącznie przez samorządy, czy też współodpowiedzialność za nią powinno wziąć na siebie państwo.
Jedno jest pewne: problemy, które dziś widać w Chorzowie i Sosnowcu, nie znikną. Będą wracać – w kolejnych miastach i w coraz większej skali.
