W Chorzowie znów próbuje się rozpalić wielką polityczną emocję. Tym razem pod hasłem referendum w sprawie odwołania prezydenta Szymona Michałka. Brzmi poważnie, nośnie i efektownie. Problem w tym, że na razie nie mamy do czynienia z żadnym przesileniem, tylko z uruchomieniem procedury – 5 marca 2026 r. do Komisarza Wyborczego w Katowicach I wpłynęło powiadomienie o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendalną. To fakt. Ale cała reszta to już przede wszystkim polityczna narracja, która ma stworzyć wrażenie, że miasto stoi na krawędzi.
I tu warto zadać pytanie podstawowe: czy Chorzów naprawdę potrzebuje dziś referendum, czy raczej spokoju, przewidywalności i odpowiedzialności? Bo referendum nie jest zabawką dla sfrustrowanych środowisk politycznych. To instrument nadzwyczajny, który powinien być używany wtedy, gdy władza całkowicie traci legitymację społeczną albo kompromituje się w sposób oczywisty i trwały. Tymczasem Szymon Michałek nie objął urzędu tylnymi drzwiami ani po jakimś politycznym targu. Został wybrany w 2024 roku w pierwszej turze, z wynikiem 54,67 proc., wyraźnie wyprzedzając konkurentów. To był jednoznaczny mandat od mieszkańców.
Można prezydenta krytykować. Można się z nim nie zgadzać. Można punktować błędy, styl komunikacji czy decyzje. Ale czym innym jest kontrola władzy, a czym innym próba odwrócenia wyniku wyborów po niespełna dwóch latach, bo komuś nie odpowiada obecny układ sił. To już nie wygląda jak troska o miasto. To zaczyna wyglądać jak polityczna dogrywka innymi metodami.
Zwolennicy referendum mówią o „narastających problemach”, „chaosie” i „braku perspektyw”. Takich słów łatwo używać, bo dobrze brzmią w nagłówkach i na ulotkach. Gorzej, gdy trzeba przejść od sloganów do konkretów. Bo co właściwie ma się wydarzyć dzień po ewentualnym odwołaniu prezydenta? Czy znikną problemy infrastrukturalne? Czy rozładują się napięcia? Czy miasto nagle odzyska czas, pieniądze i stabilność? Nie. Dostanie za to kolejne miesiące wojny politycznej, kampanii, mobilizacji obozów i życia od konfliktu do konfliktu.
Najbardziej uderza jednak moment, w którym to wszystko się dzieje. Chorzów nie funkcjonuje dziś w komfortowych warunkach spokojnej kadencji. Miasto mierzy się z jednym z najtrudniejszych kryzysów infrastrukturalnych od lat, a sprawa estakady nie jest problemem wymyślonym na potrzeby medialnej awantury, tylko realnym ciężarem dla mieszkańców i całego układu komunikacyjnego. W takiej sytuacji można oczywiście próbować uderzać w prezydenta, ale uczciwie trzeba też powiedzieć, że Michałek publicznie nie uciekał od odpowiedzialności. Deklarował wprost, że jeśli estakadę trzeba będzie remontować, to będzie remontowana, a jeśli trzeba będzie ją rozebrać, to zostanie rozebrana. Mówił też otwarcie, że nie boi się podjąć żadnej decyzji. To nie brzmi jak polityk chowający się za urzędem, tylko jak ktoś, kto wie, że na jego biurku leżą sprawy trudne i niepopularne.
W dodatku sam prezydent zwracał uwagę, że kwestia bezpieczeństwa estakady zaczęła być wykorzystywana jako element gry politycznej. I trudno nie odnieść wrażenia, że właśnie z tym dziś mamy do czynienia. Bo kiedy miasto potrzebuje zimnej głowy, części środowisk bardziej zależy na rozgrzaniu emocji niż na uspokojeniu sytuacji. Łatwo mówić o „zmianie”. Dużo trudniej wziąć odpowiedzialność za skutki destabilizacji.
Jest jeszcze druga sprawa, o której rzadko mówi się głośno, bo nie pasuje do politycznego teatru: referendum odwoławcze nie jest łatwe do przeprowadzenia i nie bez powodu. Ustawa o referendum lokalnym przewiduje, że inicjatywa mieszkańców wymaga poparcia odpowiedniej liczby uprawnionych, a samo referendum w sprawie odwołania wójta, burmistrza czy prezydenta miasta jest ważne tylko wtedy, gdy weźmie w nim udział nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu. Ten próg nie istnieje przypadkiem. To ustawowy bezpiecznik przeciwko sytuacji, w której zorganizowana politycznie mniejszość próbuje odwołać władzę wybraną przez dużą grupę mieszkańców.
Mówiąc prościej: prezydenta miasta nie odwołuje się dlatego, że komuś udało się wyprodukować kilka tygodni hałasu. To ma być decyzja o naprawdę szerokim ciężarze społecznym. I dobrze, bo inaczej samorząd zamieniłby się w nieustanny serial o tym, kto kogo szybciej wywróci. W takich warunkach nie da się ani planować inwestycji, ani uczciwie prowadzić miasta.
Nie sposób też pominąć politycznego kontekstu. W różnych miejscach w Polsce znów pojawia się pokusa, by referendum traktować nie jako ostateczność, lecz jako narzędzie presji i budowania nastroju. Tyle że Chorzów nie potrzebuje dziś eksperymentów na żywym organizmie. Potrzebuje pracy, porządku i długiego oddechu. Mieszkańcy mają pełne prawo wymagać od prezydenta skuteczności. Ale mają też prawo oczekiwać od jego przeciwników czegoś więcej niż samego hasła: „odwołajmy go, a potem się zobaczy”.
Bo właśnie to jest w tej sprawie najbardziej uderzające. Referendum przedstawia się jako odpowiedź na kryzys, a w praktyce może ono stać się producentem kolejnego kryzysu. Nie naprawi dróg, nie skróci procedur, nie uspokoi nastrojów, nie cofnie trudnych decyzji infrastrukturalnych. Może za to skutecznie pogłębić chaos i sprawić, że całe życie publiczne w Chorzowie znów zostanie podporządkowane politycznej wojnie.
Dlatego dziś bardziej przekonujący wydaje się nie argument, że obecna władza jest idealna, lecz argument znacznie prostszy: referendum w tym momencie jest po prostu bez sensu. Jest przedwczesne, kosztowne politycznie i wygodne przede wszystkim dla tych, którzy chcą wrócić do gry. Miasto nie potrzebuje dziś efektownego spektaklu. Potrzebuje zarządzania.
A mieszkańcy powinni bardzo uważnie patrzeć nie tylko na prezydenta, ale też na tych, którzy próbują go odwołać. Bo w samorządzie łatwo krzyczeć o zmianie. Znacznie trudniej udowodnić, że naprawdę chodzi o dobro miasta, a nie o odzyskanie wpływów.
